چند روز پس از جراحی بینی، وقتی آتل برداشته می شود و فرد برای اولین بار فرصت پیدا می کند بینی جدیدش را از نزدیک لمس کند، ممکن است با حس متفاوتی روبه رو شود. نوک بینی مثل قبل به تماس دست واکنش نشان نمی دهد؛ گاهی حتی لمس آرام آن هم چندان احساس نمی شود. برای کسی که روزها منتظر دیدن نتیجه جراحی بوده، چنین تغییری می تواند نگران کننده باشد. آیا این بی حسی موقتی است یا باید آن را جدی گرفت؟ انتخاب بهترین دکتر برای جراحی بینی و آگاهی از اتفاقاتی که در دوره ترمیم رخ می دهند، کمک می کند بیمار با دید واقع بینانه تری این مرحله را پشت سر بگذارد.
بی حسی نوک بینی بعد از عمل، تجربه ای غیرمعمول نیست. بسیاری از افرادی که تحت جراحی قرار می گیرند، در هفته های ابتدایی متوجه کاهش حس در نوک بینی یا اطراف آن می شوند. گاهی این احساس به شکل بی حسی کامل بروز می کند و گاهی فرد فقط متوجه می شود تماس دست با بینی مثل گذشته نیست. حتی ممکن است هنگام شستن صورت یا خشک کردن پوست، تفاوت این ناحیه با سایر قسمت های صورت بیشتر به چشم بیاید.
اما چرا چنین اتفاقی رخ می دهد؟
پشت این بی حسی چه اتفاقی می افتد؟
برای پاسخ به این سوال باید کمی به اتفاقاتی برگردیم که حین جراحی در بافت های بینی رخ می دهند. در جریان عمل، پوست و بافت های زیرین برای دسترسی به استخوان و غضروف از یکدیگر جدا می شوند. این فرایند، حتی در جراحی هایی که بدون مشکل انجام می شوند، می تواند شاخه های ظریف عصب های حسی را تحت تاثیر قرار دهد.
این عصب ها وظیفه دارند پیام های مربوط به لمس، فشار و دما را به مغز منتقل کنند. وقتی در حین جراحی کشیده می شوند یا تحت فشار قرار می گیرند، ممکن است برای مدتی عملکرد طبیعی خود را از دست بدهند. در نتیجه، فرد احساس می کند بخشی از بینی بی حس شده است.
تورم پس از عمل نیز در این ماجرا بی تاثیر نیست. بافت های بینی در روزها و هفته های نخست متورم هستند و همین تورم می تواند روی عملکرد عصب های حسی اثر بگذارد. به همین دلیل، کاهش حس نوک بینی در بسیاری از موارد به تدریج و همزمان با فروکش کردن تورم کمتر می شود.
نکته جالب این است که بازگشت حس همیشه با یک روند یکنواخت همراه نیست. ممکن است فرد مدتی هیچ تغییری احساس نکند، اما چند هفته بعد متوجه شود حساسیت پوست در حال برگشت است. گاهی هم احساس گزگز، مورمور شدن یا حساسیت غیرمعمول به تماس در این دوره دیده می شود.
چند هفته، چند ماه یا بیشتر؟
یکی از دغدغه های اصلی بیماران، مدت زمان ماندگاری بی حسی است. بعضی افراد انتظار دارند با برداشتن آتل یا کاهش تورم، حس بینی نیز به حالت عادی برگردد؛ در حالی که ترمیم عصب ها لزوما با این مراحل همزمان نیست.
در برخی بیماران، تغییرات حسی طی چند هفته بهبود پیدا می کنند. برای برخی دیگر، این روند چند ماه زمان می برد. مدت بهبودی به عواملی مانند وسعت جراحی، میزان دستکاری بافت ها، ضخامت پوست و شرایط ترمیمی بدن بستگی دارد.
برای مثال، ممکن است دو نفر در یک روز جراحی شده باشند، اما یکی خیلی زودتر حس طبیعی نوک بینی را به دست بیاورد. این تفاوت به تنهایی به معنای بهتر یا بدتر بودن نتیجه جراحی نیست. بدن افراد واکنش یکسانی به ترمیم بافت ها نشان نمی دهد.
از طرف دیگر، بی حسی طولانی مدت را هم نباید بدون بررسی نادیده گرفت. اگر با گذشت زمان هیچ نشانه ای از بهبود دیده نمی شود، بهتر است وضعیت در معاینه بعدی با جراح مطرح شود. باقی ماندن کاهش حس در بعضی موارد ممکن است به آسیب قابل توجه تر عصب های حسی مربوط باشد، هرچند صرف طولانی شدن بی حسی به معنای دائمی بودن آن نیست.
چه زمانی بی حسی دیگر یک تغییر ساده نیست؟
بیشتر مواقع، کاهش حس نوک بینی به تنهایی نشانه بروز مشکل جدی نیست. با این حال، تفاوت مهمی میان بی حسی معمول پس از عمل و تغییراتی وجود دارد که همراه با علائم دیگر ظاهر می شوند.
اگر بی حسی به مرور کمتر شود و وضعیت پوست بینی طبیعی باشد، معمولا جای نگرانی فوری وجود ندارد. اما در شرایط زیر بهتر است بیمار بدون به تاخیر انداختن موضوع، با جراح خود تماس بگیرد:
-
بی حسی به شکل ناگهانی بیشتر شده یا به قسمت های دیگری از صورت گسترش پیدا کرده است.
-
درد شدید یا رو به افزایش در بینی وجود دارد.
-
پوست بینی تغییر رنگ غیرعادی پیدا کرده یا دچار تاول و زخم شده است.
-
قرمزی، گرمی غیرمعمول پوست، ترشحات مشکوک یا تب ایجاد شده است.
-
کاهش حس با گذشت زمان هیچ روند بهبودی نشان نمی دهد.
این نشانه ها تشخیص قطعی یک عارضه نیستند، اما بررسی آنها اهمیت دارد. به خصوص تغییر رنگ پوست، ایجاد زخم یا درد شدید نباید صرفا به حساب روند طبیعی بهبودی گذاشته شود.
یک اشتباه رایج؛ امتحان کردن مداوم حس بینی
بعضی بیماران برای اینکه متوجه شوند بی حسی کمتر شده یا نه، مرتب نوک بینی را لمس می کنند، فشار می دهند یا حتی آن را ماساژ می دهند. این رفتار معمولا از روی نگرانی اتفاق می افتد، اما کمکی به سرعت گرفتن ترمیم عصب ها نمی کند.
بینی در هفته های نخست هنوز در مرحله ترمیم است و فشارهای غیرضروری ممکن است باعث تحریک بافت ها شود. از طرف دیگر، وقتی حس پوست کاهش پیدا کرده، فرد ممکن است شدت فشار یا دمای تماس را به درستی تشخیص ندهد.
در این دوره بهتر است چند نکته ساده رعایت شود:
-
هنگام شستن و خشک کردن صورت، با بینی به آرامی رفتار کنید.
-
بدون توصیه پزشک، نوک بینی را ماساژ ندهید یا فشار ندهید.
-
از قرار دادن کمپرس بسیار سرد یا گرم به طور مستقیم روی بینی خودداری کنید.
-
مراقبت های مربوط به چسب زدن و شست وشوی بینی را طبق دستور جراح انجام دهید.
-
در صورت مشاهده تغییرات غیرعادی، به جای امتحان کردن روش های خانگی با پزشک مشورت کنید.
این مراقبت ها شاید ساده به نظر برسند، اما در دوره ای که بافت های بینی هنوز حساس هستند، اهمیت زیادی دارند.
آیا حس طبیعی نوک بینی برمی گردد؟
در اغلب موارد، کاهش حس پس از جراحی به مرور بهتر می شود؛ اما نمی توان برای همه بیماران زمان مشخصی تعیین کرد یا بازگشت کامل حس را تضمین کرد. عصب های حسی برای بازیابی عملکرد خود به زمان نیاز دارند و در بعضی شرایط، این روند طولانی تر از انتظار پیش می رود.
در رینوپلاستی، ارزیابی نتیجه فقط به ظاهر بینی محدود نمی شود. وضعیت تنفس، تورم، ترمیم بافت ها و تغییرات حسی نیز باید در پیگیری های بعد از عمل مورد توجه قرار بگیرند. به همین دلیل، اگر بی حسی ادامه پیدا کرده است، بهتر است بیمار آن را در ویزیت های دوره ای مطرح کند؛ حتی اگر از نظر ظاهری همه چیز مطابق انتظار پیش رفته باشد.
دکتر دوغایی مقدم با بررسی وضعیت بینی و روند ترمیم پس از عمل می تواند مشخص کند که کاهش حس با شرایط معمول بهبودی هماهنگ است یا به ارزیابی بیشتری نیاز دارد. برای بیمار نیز بهتر است روشن باشد که چه تغییراتی در این دوره قابل انتظار هستند و چه علائمی نیاز به پیگیری زودتر دارند.
بی حسی نوک بینی ممکن است در نگاه اول اتفاقی نگران کننده به نظر برسد، اما همیشه به معنای بروز مشکل نیست. گاهی بدن برای بازسازی بافت هایی که در جریان جراحی تحت تاثیر قرار گرفته اند، به زمان بیشتری نیاز دارد. شناخت این روند، پرهیز از دستکاری بینی و پیگیری منظم وضعیت، کمک می کند بیمار به جای نگرانی درباره هر تغییر کوچک، با آگاهی بیشتری دوران بهبودی را طی کند.
